Результаты проектов






 

Талас шаарында талаа изилдөөлөрү боюнча болуп өткөн семинар

Дата: Март 2005-жыл
Өткөрүлгөн жер: Талас университети, Талас ш.
Тили: Кыргызча

Семинардын максаты:

  • Таластагы ыйык жерлерге тиешелүү талаа изилдөөлөрдү жүргүзүү үчүн жумушчу топторду түзүү
  • Жумушчу топтун мүчөлөрүнө антропологиялык талаа изилдөөлөрүн жүргүзүү ыкмаларын үйрөтүү
  • Эки айдын ичиндеги изилдөө планын иштеп чыгуу
  • Жумушчу топтун мүчөлөрү менен келишим түзүү

Лекторлор жана модераторлор:

  • Гульнара Айтпаева, “Айгине” маданий-изилдөө борборунун жетекчиси
  • Мукарам Токтогулова, илиимий изилдөөчү
  • Дүйшөн Абылов, Кыргыз Медициналык Академиясы
  • Брайан Фарли, “Билим”, окутуу борбору (Казакстан, Алматы)
  • Рассел Кляйнбах, (АУЦА Кыргызстан)

Маселе:
Студенттерди талаа изилдөөлөрүн жүргүзүүгө үйрөтүү алгачкы идея болчу. Машыктыруу жүргүзүүдө чыккан маселе бул Талас университетинде антропология жана социология бөлүмдөрүнүн жок болушу. Андан тышкары, бул университеттин окутуу планынын советтик доордогу бойдон калгандыгы болду. Бул болсо, талаа изилдөөлөрүнүн ыкмаларын үйрөтүүдө биртоп кыйынчылыктарды жаратты.

Таласта талаа изилдөөлөрүн жүргүзүү үчүн ыкчам түрдө гуманитардык бөлүмдөгү студенттерди окутуу керек болду. Аларга картография тармагында так жана даана билим бериш үчүн окутуучуларды тандоо маселеси келип чыкты. Талаа изилдөөлөрү боюнча окутуучулар Айгине тарабынан тандалып, дайындалды.

Тандоо:
Жумушчу тобун тандоодогу маселелер, семинардын башталышында эле жокко чыгарылды. Жумушчу тобун тандоо ийгиликтүү аяктады. Студенттерден турган топ окууга болгон шыктарын жана таланттарын көрсөтө билишти. Алгач жумушчу тобуна 28 студент тандалган. Алардын ичинен 3 студент өз каалоосу менен топтон чыгып кетти. 25 студент окутуунун бардык баскычтарынан өтүштү. Машыктыруучулар студенттерди тандоодо кыйын абалга туш болушту анткени, бул 25 студенттин ичинен 10 гана студент тандап алыш керек эле. Бул жөнүндө жигердүү талкуу жүрдү.

Чечим – Талкуудан кийин тандап алуу үчүн шарт коюу чечими кабыл алынды:

  • долбоорго катышууда өздөрүнүн мүмкүнчүлүктөрүнө ишене албаган студенттер өз каалоосу менен топтон чыгышы;
  • кийинки изилдөөлөрдө бул боюнча маселе чыкпашы үчүн, былтыркы жылы окууну бүтүргөн студенттерден интервью алуу, эки айдын ичиндеги убакыттын ичинде “чыдагандарды” калтыруу;

Жыйынтык:
Акырында 1 студент гана машыктыруучулар менен маектешүүдөн кийин топтон чыкты. Ошентип, 2005-жылдын март айында жергиликтүү долбоордун координатору Элнура Кулова 24 студенттен турган топ менен талаа изилдөөлөрүнө баштады.

Топтор:
Студенттер жашаган жерлерине карата, ошол аймактардагы ыйык жерлерди изилдөө үчүн төрт көз карандысыз топко бөлүнүштү. Ар бир топ өздөрүнүн жетекчилерин дайындап алышты. Топтун жетекчилерин тандоо Айгиненин талаптарына толук дал келди. Алгач Айгиненин кеңешчиси психолог доктор Дүйшөн Адилов аларды лидердик сапаттарын текшерген. Топтордун төрт жетекчисинин ичинен үчөө кыз болду. Жалпысынан топ 18 кыз 6 баладан турган. Эки айлык талаа изилдөөлөрүнүн жыйынтыгында эркек балдарга караганда кыздар сапаттуу иш жасагандары такталды. Бул көрүнүштүн ар кандай себептери болушу мүмкүн. Баарынан мурда бул ыйык жерлер менен байланыштуу болду. Анткени ыйык жерлерге эркек кишилерге караганда аял кишилер көп санда зыярат кылышат экен. Ошондуктан кыздар алар менен иштегенге оңтойлуу болду.

Таластагы координатор:
Элнура Кулова –Талас университетинин студенти. Ал Айгине кеңешчиси Доктор Бакыт Аманбаев сунушу боюнча координатордукка дайындалган. Долбоордун жүрүшүндө ар кандай кырдаалдарда жакшы сапаттарын көрсөтө алды.

Иш келишими – Жыйынтыктоочу сессия бул- талкуулар жана жумушчу тобунунун мүчөлөрү менен келишим түзүү болду. Мүмкүн бул долбоордун коомдун миссиясынын бири катары болуп калды:

  • талкууда алардын укуктары жана милдеттери такталды;
  • эки айдын ичинде иштин максаттарын ала алышты.
  • Талаа изилдөөлөрүнүн тизмеси жана иш акысы эске алынды;

Долбоорду талкуу убагында, студенттер өздөрүнүн интеллектуалдык жана ишке шыктуулуктарын көрсөтө билишти. Алардын сунуштары боюнча чыгымдар үчүн дагы бир фонд ачууга туура келди. Ал алыс аймактарга барганда алардын транспортторунун чыгымы болду. Бул фондду да координатор өзүнүн жетекчилигине алды.
Адатта, Бишкекте Айгине тарабынан келишим түзүү формалдуу түрдө жүргүзүлөт.

Батыштан келген тренерлер:
Айгине ишкерлерине кошумча кеңешчи америкалык антрополог доктор Браен Фарли (Билим Билим берүү борбору, Алматы)жана социолог доктор Руссел Клейнбах (Борбордук Азиядагы Америка университети) семинарга чакырылган болучу. Ал экөөнүн тең талаа изилдөөлөрүндө жана дарс берүүдө зор тажрыйбалары бар. Алардын семинарга катышуусу жана “батыш” көз карашындагы болгон маектери семинарды маанилүү бай маалыматтар менен коштоп турду.

Д-р Гульнара Айтпаева тарабынан даярдалган.